Actu

Informateurs D. Reynders en J. Vande Lanotte brengen eindverslag uit aan koning Filip

Op 30 mei, vier dagen na de verkiezingen en na een raadplegingsronde met de partijvoorzitters, vertrouwde koning Filip aan Didier Reynders en Johan Vande Lanotte een informatie-opdracht toe voor de vorming van een federale regering. Het staatshoofd vroeg hun toen om de uitdagingen voor ons land te bepalen en om de mogelijkheden en de noodzakelijke voorwaarden voor de vorming van een federale regering na te gaan. Het was het begin van een intense informatieronde van 131 dagen. Vijf keer verlengde de koning de informatie-opdracht: op 6 en 17 juni, op 1 en 29 juli, en op 9 september.

Bij het begin van hun taak maakten de informateurs met hun talrijke en diverse gesprekspartners een algemene politieke, economische en maatschappelijke stand van zaken op. Met de voorzitters van de politieke partijen bespraken ze de grote uitdagingen voor onze burgers en voor ons land. In een eerste fase aftastend, later diepgaand en gedetailleerd.

De informateurs verleenden meteen grote aandacht aan de begrotingssituatie. De hele periode bleven ze ook in contact met de verantwoordelijken voor de coalitiegesprekken in de gewesten en gemeenschappen.

Vanaf 1 juli begonnen ze met de partijen die een rol konden spelen voor de regeringsvorming te werken aan een inhoudelijke nota. Die nota evolueerde dag na dag en kan nu als basis dienen voor verdere regeringsvormingsgesprekken. Deze basisnota bevat een reeks prioriteiten en is het resultaat van intense besprekingen de afgelopen vier maanden.

Sinds hun audiëntie op 9 september bij koning Filip werkten de informateurs met de vertegenwoordigers van de overblijvende partijen verder aan concrete voorstellen als aanvulling op de basisnota. Ze zochten naar convergenties rond migratie, pensioenen, ziekteverzekering, werkgelegenheid, veiligheid, begroting, klimaat, energie, armoede en defensie. Ze werkten concrete voorstellen uit in die materies, waarover uit de informatieronde was gebleken dat samenlopende visies noodzakelijk zijn om tot een formatie te kunnen komen.

De informateurs gingen er ook bij hun nieuwe opdracht vanuit dat – ook op basis van de informatieve fase – de meest aangewezen formule, minstens op dat moment, een formule was waarbij telkens de grootste partij van de verschillende gemeenschappen betrokken was. De meer gedetailleerde voorstellen werden de laatste weken dus besproken met de vertegenwoordigers van de zes partijen die voor een dergelijke formule in aanmerking komen. Deze gesprekken gebeurden één-op-één en in diverse andere constellaties.

Vandaag overhandigden de informateurs het eindresultaat van hun werk aan koning Filip:

  • de verkennende nota met het oog op het vormen van een federale regering;
  • de voorstelling van de begrotingssituatie;
  • concrete voorstellen als aanvulling op de verkennende nota.

Door de houdingen van de partijen tegenover elkaar en door keuzes en beslissingen van bepaalde formaties komen op dit moment nog zes partijen in aanmerking voor de vorming van een federale regering waarin de grootste partij van de Nederlandstalige en van de Franstalige gemeenschap aanwezig zijn. Deze partijen zijn: N-VA, PS, MR, CD&V, Open VLD en SP.A. Op basis van de besprekingen die de afgelopen weken en maanden zijn gevoerd, moeten in hoofdzaak N-VA en PS als grootste partijen binnen hun gewesten en gemeenschappen nu concreet uitzoeken of ze een voldoende inhoudelijke basis kunnen vinden om samen een regering te vormen. Daarover moeten ze gesprekken aangaan met de andere partijen die in aanmerking komen.

De informateurs hopen dat hun werk nuttig en doorslaggevend zal zijn voor wie het van hen zal overnemen.

Didier Reynders en Johan Vande Lanotte willen al hun gesprekspartners van de laatste vier maanden bedanken voor de opbouwende besprekingen die ze hebben kunnen voeren. Los van de inhoudelijke, ideologische en politieke meningsverschillen die er zijn geweest, wijzen de informateurs op de goede en aangename menselijke en persoonlijke contacten met en tussen hun gesprekspartners. Dat wederzijdse respect over de taalgrens heen en die luisterbereidheid zijn geen details. Ze zijn een basis voor een mogelijk toekomstig akkoord.

De informateurs hebben ook een woord van dank voor koning Filip, voor zijn betrokkenheid en voor het vertrouwen dat hij hen heeft gegeven.

Tot slot bedanken de informateurs de media, die begrip en respect hebben getoond voor hun discrete manier van werken.

Overzicht van de informatie-opdracht van 30 mei tot 7 oktober

  1. Tijdens hun eerste informatieweek van 30 mei tot 6 juni maakten de informateurs met hun gesprekspartners een algemene politieke, economische en maatschappelijke stand van zaken op.
  2. Van 7 tot 16 juni zetten ze in een tweede informatieronde die gesprekken voort om de grote uitdagingen voor ons land en onze burgers verder te bepalen. De informateurs hadden in die periode een nieuwe reeks ontmoetingen met de voorzitters van alle partijen die op dat moment een rol konden spelen om te proberen een federale regering te vormen. Daarbij bleven ze rekening houden met de houdingen van de partijen tegenover elkaar. Ze spraken ook weer met de verantwoordelijken voor de coalitiegesprekken in de gewesten en gemeenschappen. De informateurs hadden in die 10 dagen met elke partij gepraat over de manier waarop ze de grootste uitdagingen voor de volgende regeerperiode inhoudelijk wil aanpakken.
  3. Tijdens hun derde informatieronde, van 17 tot 30 juni, hadden de informateurs met de partijen die een rol konden spelen voor een regeringsvorming meer diepgaande gesprekken over hoe ze de grootste uitdagingen inhoudelijk willen aanpakken. Concreet gingen die gesprekken vanaf dan over:
  • de begroting, het traject naar een evenwicht in de komende regeerperiode en de afbouw van de overheidsschuld. Bij een ongewijzigd beleid zou het begrotingstekort in 2021 11 miljard bedragen
  • het sociaal overleg tussen vakbonden, werkgevers en regering en de werkwijze en uitwerking van dat overleg
  • de arbeidsmarkt, de jobcreatie en de steun aan bedrijven, (kleine) ondernemers en starters
  • de koopkracht van onze burgers
  • het klimaat op basis van de nota van expert Jean-Pascal van Ypersele. Het energie- en mobiliteitsbeleid hangen daarmee samen
  • de armoedebestrijding, met onder andere de aanpassing van de laagste inkomens en sociale uitkeringen tot aan de armoededrempel en de toegang tot de gezondheidszorg
  • het beleid voor een aantal grote federale departementen:

o   veiligheid: justitie, politie en defensie

o   pensioenen: minimumpensioen en pensioenleeftijd

o   migratie, zowel op nationaal als op Europees vlak

  1. Op 1 juli brachten de informateurs voor de derde keer verslag uit bij koning Filip, die hun opdracht met een maand verlengde, met een tussentijds verslag op 12 juli over de vooruitgang van de gesprekken. Tijdens hun vierde informatieronde veranderden de informateurs hun werkwijze. Op basis van de contacten met de partijen die een federale regering zouden kunnen vormen, werkten ze inhoudelijk aan een nota die als start kon dienen voor toekomstige preformatiegesprekken. Ze begonnen met opgedreven inhoudelijke discussies met de politieke families en met de partijen zonder zusterpartij. Die gesprekken waren in een preformatienota uitgemond, die de prioriteiten van de betrokken partijen bevatte.

Vanaf 1 juli werden een aantal stappen vooruit gezet.

  1. De informateurs bleven in contact met de verantwoordelijken voor de coalitiegesprekken in de gewesten en gemeenschappen. In Wallonië was intussen afgezien van een poging om een minderheidsregering te vormen. Er startten verkennende gesprekken tussen PS, MR en Ecolo over de mogelijke vorming van een Waalse regering en een Franse gemeenschapsregering, met meerderheden in de betrokken parlementen. In het Brusselse gewest was intussen een regering gevormd.
  2. Zoals ze begin juli hadden aangekondigd, hadden de informateurs besprekingen gevoerd met de overgebleven politieke families (socialisten, liberalen en groenen) en met N-VA en CD&V afzonderlijk. Op basis van die intensieve inhoudelijke discussies hadden ze aan de koning een preformatienota kunnen voorleggen, die de start kon zijn van gesprekken voor de vorming van een federale regering. Aan de hand van die nota kon een open dialoog worden gevoerd.
  3. De informateurs hadden in de laatste dagen van juli een uitnodiging gestuurd naar 8 politieke partijen voor een eerste gezamenlijke ontmoeting. 7 partijen waren daarop ingegaan: N-VA, PS, MR, CD&V, Open VLD, Sp.a en Groen. Ecolo had de uitnodiging niet aanvaard. Met die 7 partijen spraken ze op 28 juli over de informatieopdracht en de vooruitgang ervan. Ze discussieerden ook over de grote thema’s van de preformatienota, om na te gaan of bepaalde onderwerpen moesten worden toegevoegd of aangepast om de weken erna nieuwe contacten en gesprekken te kunnen organiseren. Tot slot kaartten de informateurs de begrotingssituatie aan en het meest recente rapport van het Monitoringcomité daarover.
  4. Op 29 juli gingen de informateurs voor een vijfde keer naar de koning. Ze zetten erna hun werk discreet voort met de 7 partijen en ze bleven gesprekken voeren aan de hand van de preformatienota, die ze verder uitwerkten. Met grote aandacht bleven ze de begrotingssituatie volgen. Op 17 augustus brachten ze zoals aangekondigd een tussentijds verslag uit bij het staatshoofd. Op woensdag 28 augustus organiseerden ze opnieuw een vergadering met de zeven partijen die op dat moment een rol konden spelen voor de vorming van een federale regering. Tijdens die vergadering schetsten ze de begrotings- en sociaal-economische situatie. In de dagen erna hadden ze nog verschillende contacten. Intussen bleven ze in contact met de verantwoordelijken voor de coalitiegesprekken in de gewesten en gemeenschappen.
  5. Op 9 september brachten de informateurs voor de zevende keer verslag uit bij de koning. Ze overhandigden hem hun rapport met een nota over de budgettaire en sociaal-economische uitdagingen. Daarmee hadden ze hun klassieke informatieperiode beëindigd. Om verschillende redenen was de overgang naar een formatie niet mogelijk. Er werd vanuit gegaan dat dit in ieder geval niet mogelijk was vooraleer alle gewest- en gemeenschapsregeringen waren gevormd. Ook inhoudelijk moesten nog voorbereidende stappen worden gezet vooraleer mogelijks een formatie kon worden opgestart. Om die redenen gaf het staatshoofd Didier Reynders en Johan Vande Lanotte de opdracht om de daaropvolgende weken een aantal specifieke onderwerpen verder uit te diepen en te proberen in deze delicate materies convergenties tussen de verschillende partijen te vinden. Het ging hierbij om thema’s als migratie, pensioenen, ziekteverzekering, werkgelegenheid, veiligheid, begroting, klimaat, energie, armoede, defensie, … Er werden concrete voorstellen uitgewerkt in deze materies, waarover uit de informatieronde was gebleken dat samenlopende visies noodzakelijk zijn om later tot een formatie te kunnen komen. De informateurs gingen er ook bij deze nieuwe opdracht vanuit dat – ook op basis van de informatieve fase – de meest aangewezen formule, minstens op dat moment, een formule was waarbij telkens de grootste partij van de twee gemeenschappen betrokken is. De meer gedetailleerde voorstellen werden dus besproken met de vertegenwoordigers van de zes partijen die voor een dergelijke formule in aanmerking komen.